dinsdag 3 april 2012

Excursie Aekingerzand, landschappelijk mooi stuifzandterrein


Verslag van 31 maart 2012.
Bodem en vegetatie Docent : Henk Hut,

De temperatuur is 8 graden  boven 0 en er waait een koude noordoosten wind. Zo nu en dan valt er wat motregen en er schijnt op het eind van de wandeling een waterig zonnetje.
De groep bestaat uit 24 cursisten (7 afmeldingen) en buiten Henk nog 4 docenten te weten Jan, Kees ,Harm en Joop.

Op de parkeer plaats verzamelen we ons bij de auto van Henk die ons verrast met een aantal vragen o.a. de vraag welke elementen zijn  bepalend voor de groei en bloei van de natuur, na enig nadenken weten de meesten het weer,

  • licht - daglengte 
  • seizoen –temperatuur 
  • seizoen – aantal vorstdagen – sneeuwdek –neerslag 
  •  seizoen en verdamping – de windrichting.

Hierna liet Henk ons prachtige grote overzicht kaarten zien van het gebied het Drents – Friese Woud.  Hierop was duidelijk te zien de hoogte verschillen, soms wel meer,  dan ik weet niet meer hoeveel meter boven n.a.p. Bang voor overstromingen hoeven we niet te zijn.

Het overhoor kwartiertje besluit Henk met de vraag welke boeken we bij ons hebben, wij en Henk blijken een behoorlijke aantallen in onze rugzakken mee te sjouwen, het is te veel om hier te beschrijven, niet ongenoemd  mogen zijn de indicatoren boekjes met veldgidsjes.

Het hoofdkantoor van het IVN heeft prachtige boeken lijsten op internet staan met een korte inhoudsweergave, als lid krijg je per besteld boek 10 procent korting, mooi mee genomen in deze tijd, ook kun je in bibliotheken veel vinden  op dit gebied.

En dan gaan we op pad, Joop en Harm zijn de routegidsen. Bij de ingang staan twee borden, de eerste geeft aan dat we een waterwinning  gebied betreden en het tweede geeft aan dat het de tijd is van lammeren die nu geboren worden. Dus Rust en Reinheid en Respect worden op prijs gesteld.  We belanden al snel bij een kleine ven die een aantal jaren geleden  is afgegraven tot op de harde laag (leemlaag? ) en nu een mooi vennetje is.

Joop en Harm vertellen hoe belangrijk het is dat het afgraven gebeurd  door gespecialiseerde graafmachinisten, mijn vraag is;  Wie  is daar verantwoordelijk voor?  Ik vraag dit omdat op het Fochteloërveen met grof geweld gegraven wordt en houtenbanken net een jaar oud kapot gereden worden door groot materieel en verdwijnen onder de grond, er sloten en vaarten in de winter zijn dichtgegooid met  leem en daardoor veel  o.a. kikkers en andere dieren in de winterslaap zijn gedood, wie moet de werkzaamheden controleren?

Omdat we best met een grote groep zijn en we vaak toch over smalle paadjes lopen valt het soms niet mee om alle informatie mee te krijgen, Henk maar ook de overige docenten vertellen veel en met veel plezier over wat er te zien /horen /proeven en te ruiken is.

Henk geeft aan dat het Aekingerzand er droger uit ziet dan dat het in werkelijkheid is er zijn droge en natte plekken, zure plekken en  er zijn hoogte verschillen,  hoge zandbergen zijn burchten van leem. Zo nu en dan zien we een  beuk een dennenboom en grassen. Hier kom ik later op terug.

Het is nu niet de tijd voor bloeiende plantjes, toch vallen er regelmatig mensen op de grond om een plantje te bestuderen of duiken in een konijnen hol, sommigen twisten over gevonden keutels, zijn ze van konijnen of geiten / runderen of zijn het hondendrollen, wie het weet mag het zeggen .

De groep valt wat uiteen, de flinkerds zetten behoorlijk de sokken er  in, mensen zijn geanimeerd met elkaar in gesprek of lopen alleen een eindje verder op om die fluitende vogel te ontdekken en te benoemen. Henk vertelt dat de konijnen weer potentie vertonen en door de Romeinen hier gebracht zijn, voor de tapuiten zijn de konijnenholen belangrijke broedplaatsen en dat is weer leuk voor de vos, of niet?

Op de overgangen van nat en droog vind je de interessantste planten, de zaad verstuiving gebeurd voornamelijk door de wind.  Zo nu en dan neemt Henk een handje zand en wrijft en kijkt en voelt dan hoe oud het zand is. Zitten er minder of meer steentjes in en is de kleur behoorlijk okergeel  dan is er sprake van ijzer houdend zand.  De geschiedenis vanaf de laatste ijstijd  tot nu passeert,  (zie de les van donderdag ). Het gebied is de laatste jaren behoorlijk gezakt. Het kwelwater is ijzerrijk.  We knielen neer bij een podzolprofiel (soort van hoge walrand ) waar duidelijk de verschillende grondlagen van eeuwen zichtbaar zijn.  En we gaan weer door,  tijd voor een sanitaire stop is er eigenlijk niet en rekening houden met oudjes is er niet bij.

We komen weer bij elkaar bij de uitkijktoren en de grondwater meter van Drenthe er staat informatie op een bord Drenthe wordt steeds droger en dat is niet gunstig.  Even later staan we aan de grenspoel. Kees proeft op verzoek het water en geeft aan dat het naar ijzer smaakt. We zien meeuwen en ook  dodaars  die als aalscholvers onder water duiken. Een mooi moment.  Er zijn  botanische interessante planten te bewonderen  o.a.  moerasheide.

Wat hebben we zoal gezien: een paar schapen met lammetje, wat vogeltjes, mieren, mestkeverzandhoopjes en een echte  driehoornmestkever gevangen door Cas.

Planten : kraai / moeras  en dopheide, strekrus en knolrus, buntgrasje, pitrus,mossen, zonnedauw, wolfsklauw, varens, heidekartelblad  enz.  Voor het landschap bestaand uit zandverstuivingen, heide en vennen heel  veel dus.  Hoe het pitrus er terecht is gekomen weet men niet en hoe voor eeuwig weg te krijgen ook niet. Het schapengras is ooit geplant om verstuiving te voor komen de schapen vinden het trouwens  niet te eten, waarom dan die naam? Dat weet Henk niet.

In de luwte van een hoge berg drinken we thee en koffie eten een boterham en een koek en komen we op adem, tijd om alles te laten bezinken.

Ruim twee uur wandelen in een droog gebied, ploeterend door het mulle zand, kijkend voelend en soms proevend, genietend van het landschap de verschillende bodemtypes en terug kijken in de tijd,het was me de excursie wel, Henk, Jan, Joop, Harm en Kees bedankt.

In plaats van foto’s  en/ of plaatjes een gedichtje ‘Dwergmussen’
Onnoemelijke kleine vogels
Stekelbaarsjes van de lucht
En toch geen bijen.
Wie heb je bij je?
Waarom ben je niet bij me?
Zwijg je? Schrei je?
Je bent ontvlucht.

De Dwergmus bestaat niet,  hij is een fantasieproduct van de dichter Chris van Geel.
Ik gebruik ook graag mijn eigen taal voor dat wat ik zie –denk en voel zodat ik het beter kan onthouden.

Hendrien Nip

Geen opmerkingen:

Een reactie posten