zondag 4 november 2012

Paddestoelen in Ontwijk

Verslag van de IVN-cursusochtend op zaterdag 3 november 2012 in het bosgebied net ten zuidwesten van Donkerbroek.

Voordat Gosse Haga onze buitenactiviteit van start laat gaan, sjouwt hij, met behulp van een enkele cursisten een tafeltje en een krat benodigdheden een eind het bos in. Wanneer rond een uur of half tien de groep de indruk maakt redelijk compleet te zijn, geeft Gosse de echte aftrap.

Hij legt het verband tussen de cursusavond die ging over de kringlopen in de natuur. Paddenstoelen spelen hierin een belangrijke rol. Eigenlijk zijn alle paddenstoelen in te delen in drie groepen. Eén groep is die van de opruimers. Deze paddenstoelen helpen bladeren, dood hout en ander materiaal te verteren. Een andere groep is de paddenstoel die in symbiose met een ander organisme leeft. Beide hebben voordeel bij deze samenwerking. De derde groep leeft als parasiet op een ander organisme. Alleen de paddenstoel heeft voordeel bij deze vorm.

Tijdens het eerste onderdeel van deze ochtend, laat Gosse ons vanuit een centraal punt in tweetallen allerlei opdrachten uitvoeren. Het is een actieve werkvorm die erg geschikt is om met kinderen uit te voeren. Niet alleen kinderen beleven er overigens plezier aan. Ook onze cursusgroep gaat er met volle kracht tegen aan. Hoewel het de bedoeling is om de werkvorm te ervaren, zijn er enkelen die de opdrachten wel heel erg letterlijk nemen. Het was maar goed dat het bosgebied niet al te groot was, dertig verschillende soorten zoeken, kan een tijdrovende klus zijn. Kortom een erg leerzaam onderdeel.

Als het lesmateriaal is opgeruimd, gaan we over naar het tweede gedeelte. Een excursie met de belofte tenminste dertig verschillende soorten te vinden. Gosse geeft er blijk van te beschikken over een erg grote kennis als het gaat om de natuur in het algemeen en paddenstoelen in het bijzonder. Hij weet ons steeds weer te verbazen over het hoe en waarom. Regelmatig roept hij dat degene die het verslag mag maken, vooral moet opschrijven wat er nu weer voorbij komt . Gelukkig voor de verslaglegger is Grietje bereid om een aantal wetenswaardigheden elektronisch vast te leggen. Om een beeld te geven van hetgeen in een dik uurtje aan ons voorbij kwam, de volgende opsomming:

  1. Roestbruine kogelzwam op beukentak (kleine bruine bolletjes)
  2. gewone zwavelkopje
  3. gele aardappelbovist (dit is een voorbeeld van een opruimer)
  4. trilzwam. (een voorbeeld van een parasiet die leeft van andere paddenstoelensoort)
    Alle trilzwammen parasiteren op andere paddenstoelen. Gosse legt uit waarom deze trilzwam heksenbraaksel wordt genoemd. Heeft iets met de duivel te maken.
  5. Oranje aderzwam (ook een voorbeeld van een opruimer.)
  6. Echt elfenbankje. Dit soort is te herkennen aan de witte onderkant
  7. Botercollybia. Te herkennen aan de vettige aanvoelende hoed en een dikke steel.
  8. Rodekoolzwam.Dit is een gegarandeerde bewoner onder Beukenbomen. Leeft in symbiose met de
    beuk (samenwoner). Deze soort is meerdere keren eetbaar
  9. Wit oorzwammetje. Er zijn minstens 5 verschillende soorten.
  10. Plooivlieswaaiertje. Tot tien jaar geleden hier onbekend, maar door opwarming van de aarde hier gekomen en nu algemeen.
    Plooivlieswaaiertje (Foto Hanny de Vegt)
  11. Russula (twolle =fries). Staat bij beuk. Stevige braak rusula. Deze soort leeft in symbiose met beuk. Helaas zijn er geen vrijwilligers om de werking te demonstreren. Dit terwijl je er niet dood aan gaat. Beukenrussula, Gosse geeft aan hoe je kan weten dat het een rusula is: plompe steel; witte sporen; in de kleuren: rood geel paars etc.
  12. Paarse eikenkorst . Parasiet is de oranje trilzwam
  13. Nevelzwam
  14. Bundelmycena. Kenmerk. Lange dunne steel. Klokvormig rokje
  15. Geweizwammetje
  16. Scherpe schelpzwam. Scherpe smaak
  17. Gele korstzwam
  18. Grijze gaatjeszwam
  19. Fopelfenbankje. Deze lijkt op ruig elfenbankje en het is het dus niet.
  20. Gele knolamaniet. Amanieten komen uit zakje, ze hebben een hoed met schubben, witte sporen, geur rauwe aardappel. Dis is een voorbeeld van samenwoner.
  21. Honingzwammen. Voorbeeld van een parasiet. Knolhoningzwam is opruimer. Witte sporen. Eetbaar. Vooral Oost Europeanen schijnen een onbedwingbare neiging te hebben deze soort te plukken.
  22. Moederkoorn op pijpenstrootje. Gosse verteld een heel boeiend verhaal over pijpenstrootje en
  23. Moederkoorn. http://nl.wikipedia.org/wiki/Moederkoorn. Goudse pijpen en Grieks dansende vossen komen voorbij.
  24. Zwart groene melkzwam
  25. Scherpe collybia
  26. Rimpelende melkzwam. Het rimpelige zit hem in de rand van de hoed.
  27. Kastanjeboleet. Heeft met de kleur te maken, niet met de leefomgeving.
  28. Beukenrusula
  29. Donkere honingzwam

    Sombere honingzwam (foto: Peter Haveman)
  30. Meniezwam. Op de vraag bij kinderen wie de meeste paddenstoelen kan vinden, levert een tak met deze zwam een geheide winnaar op.
  31. Grofplaatrussula
  32. Gele trilzwam
  33. Dennenvlamhoed. De naam zegt hier wel iets over de plaats waar hij leeft.
  34. Rose berkenrusula
  35. Gewone fopzwam
  36. Adonismycena . Gosse wordt helemaal blij met deze vondst en noemt hem bijzonder. Klein, maar fijn.


    Adonismycena (foto Peter Haveman)
  37. Oranje dropzwam
  38. Broze rusula
  39. Berkenzwam

    Berkenzwam, (foto Peter Haveman)
  40. Eikenbloedzwam
  41. Hulstdekselbekertje. Deze soort leeft massaal op afgevallen hulstblaadjes
  42. Stinkzwam De sporen van deze zwam worden verspreid door insecten die op de stank afkomen
  43. Mosbekerzwammetje. Deze leeft als parasiet op mos op de beukenboom. Voor Gosse de tweede waarneming. Er vormt zich een cirkel van mos dat dood is gegaan. Het zwammetje is minuscuul klein.
De tijd dwingt de groep en Gosse weer terug te keren naar de auto. Gosse bedankt de groep voor de actieve deelname. Hij herkent IVN-ers aan hun sociale gedrag. Gosse krijgt een staande ovatie voor
het verzorgen van deze meer dan leerzame ochtend. Nadat we nog een A3 van hem krijgen om snel soorten te kunne onderscheiden, keert een ieder weer thuiswaarts. Gelukkig heeft het regenfront besloten nu pas Donkerbroek te bereiken.

Meer foto's gemaakt door Grietje op facebook , op haar blog of op de blog van Peter

Jan v.d. Berg

Geen opmerkingen:

Een reactie posten