zaterdag 12 januari 2013

Ecologie en landschap


Verslag donderdagavond 10 januari 2012 met als onderwerp het landschap

Jan Nijman heet iedereen van harte welkom en wenst iedereen een goed 2013 toe.

We starten met het biologische moment van Pyt Kuipers. Pyt heeft bleekselderij bij zich en vertelt dat hij als onderwerp heeft gekozen voor het proces van fotosynthese.  Hij vindt het een fascinerend en boeiend natuurlijk proces. Fotosynthese is moleculair gezien best een heel ingewikkeld proces. Iedereen heeft het op school gehad in de biologieles. Over het proces zelf wil hij daarom niet teveel meer vertellen. Hij laat een schema zien met de zon en het proces van fotosynthese door planten. Pyt vertelt dat we de bleekselderij op kunnen eten. De energie die we hiervan krijgen komt eigenlijk niet van de plant maar van de zon. Pyt vertrapt de bleekselderij en vertelt dat we de energie van de zon wellicht later kunnen benutten als fossiele brandstof. Edith vond het biologische moment verrassend gebracht. Het was kort maar zeer krachtig. Hannie vond het een fantastisch gebeuren. De groep was heel goed betrokken bij het onderwerp.

Jan vertelt dat er afmeldingen zijn: Nelleke, Jan (van de Berg), Cor, Barry en Dineke. Vervolgens is het woord aan de docent van deze avond, nl. Mirjam Frieswijk. Mirjam laat een overzicht zien met het programma voor deze avond:

  • hernieuwde kennismaking
  • programma vanavond
  • programma hoofdstuk 5 cursusboek
  • opdrachten schaopedobbe
  • opdrachten zelfstudie


De uitwerking van de opdrachten Schaopedobbe inleveren op 28-2-2013.
Er wordt een e-mailbericht nagestuurd door Mirjam over de opdrachten zelfstudie bodem. Het is de bedoeling om deze opdracht in groepjes uit te werken. De 6 bestaande groepen worden ingedeeld naar 6 bodemtypes. Een presentatie van deze opdracht is op 7 februari en 28 maart 2013.

Hierna volgt een presentatie met sheets over ecologie en landschap. We gaan in vogelvlucht langs diverse onderwerpen:

Wat is de definitie van landschap? Een groot ecosysteem waar de mens een rol in speelt. Dus een stadslandschap is ook een landschap.

Een schema van het tijdvak Pleistoceen en het Holoceen en de vorming van de ondergrond van het Nederlandse landschap. In de voorlaatste ijstijd Saalien lag Nederland voor een groot deel onder het ijs. Het effect van deze tijd is het Drents Friese keileemplateau. In de laatste ijstijd Weichselien was er geen sprake van ijs hier. Het was toen een soort toendra. Daarna werd het warmer. Zo’n 6.000 jaar geleden was er vorming van bos, moerassen en vorming van veen. Er zijn verschillen tussen hoog- en laagveen. Vanaf ca. 1.000 na Christus heeft de mens een steeds grotere rol invloed uitgeoefend in het landschap.

In Nederland is een landschapsindeling te maken op grond van hoogte en bodemverschillen. Een aantal landschappen zijn:

  • Plateau van Zuid-Limburg
  • Stuwwallengebied van vnl. Gelderland en Overijssel
  • Hoogveengebieden in Groningen, Drenthe en de kop van Overijssel
  • Rivierkleigebied rond Maas en Rijn


Een andere indeling van landschappen is de overgang van natuur tot cultuur. Een natuurlandschap is de wadden. Een bijna natuurlijk landschap is kwelders en zandverstuiving. In een half natuurlijk landschap worden beheersmaatregelen uitgevoerd zoals beweiding, maaien van heide, riet en hooilanden. In een cultuurlandschap als een park, akker en naaldbos wordt het beeld vooral door de mens vastgesteld.

De definitie van Unesco over cultuurlandschappen is dat het gaat om gebieden waarin het gecombineerde werk van natuur en mens is te zien. Er wordt onderscheid gemaakt naar 3 subcategorieƫn:

  • Ontworpen landschappen als tuinen en parken
  • Organisch gegroeide landschappen als een pingo
  • Associatieve landschappen die symbool staan voor een religieuze, artistieke of culturele betekenis

Na de pauze gaan we aan de slag met foto’s van landschappen die van boven zijn genomen uit het tijdschrift Noorderbreedte. Iedereen krijgt een plaatje, bestudeerd dat en vertelt na 10 minuten aan de buurman of vrouw wat er is gezien en gelezen. Uit deze 2 plaatjes kies je de mooiste uit. Met een andere koppel kies je uit welke van de 4 plaatjes het meest aanspreekt. Diegene vertelt dat vervolgens aan de hele groep.

Edith vertelt over de Hasseberg. De Hasseberg ligt vlakbij Sellingen in Groningen. Je ziet een gebied wat in 1993 is afgeplagd. Het is een restant van een grondmorene. Het gebied is in beheer bij SBB.

Dick heeft een foto van  Nieuwe Statenzijl aan de Dollard. De foto laat een combinatie van natuur en cultuur zien. Er is een dijk  met aan de ene zijde de kwelder en aan de andere zijde rechte akkers landbouwgrond. De grens met Duitsland en een kanaal met gemaal is te onderscheiden.

Jan Willem toont een plaatje van de Friese wouden bij Buitenpost. Er zijn kavels grasland te zien omzoomd door houtwallen. Sommige houtwallen zijn verdwenen. In de kavels is een kromme lijn te zien. Sporen van vroegere ontginning. Het is vroeger hoogveen geweest. Het is nu een nationaal landschap. Er wordt subsidie gegeven voor het onderhoud aan de houtwallen.

Albert heeft het gebied Gasterse duinen. Het ligt tussen Gasteren en Rolde en is een onderdeel van het Drentsche Aa-gebied. Er is veel in dit landschap te lezen. Er is heide en stuifzand. De beek is ontstaan in het Saalien. Er is veen ontstaan en later weer afgegraven. De karresporen stammen uit de middeleeuwen. De witte vlekken zijn gekomen door het recente afplaggen van de heide.

Halbe vertelt over de Oosterkwelder bij Schiermonnikoog. Er zijn meanderend geulente zien die eindigen in sterk kronkelende uiteinden. Hoe dat kan met die kronkelende uiteinden is een raadsel. De vele kleuren verraden verschillende soorten vegetaties. Er komen bijzondere planten en vogels voor in dit gebied.
Mirjam vraagt aan de groep hoe de manier van werken na de pauze is bevallen. De manier van werken na de pauze werd door de groep als leuk ervaren. Mirjam vertelt dat ze deze werkwijze de komende tijd wil voortzetten van eerst wat vertellen en daarna een actieve bezigheid door de cursisten.

Op het laatst heeft Jan Nijman nog wat mededelingen over de opdrachten. De stage is door de meeste cursisten inmiddels afgerond. De verslagen van het adoptieterrein zijn nog niet allemaal binnen. Hierbij een verzoek om enige spoed te maken met het inleveren omdat het cursusteam deze verslagen binnenkort gaarne wil beoordelen. Het is ook goed om het af te ronden omdat het educatief werkstuk tijd en aandacht vraagt in de komende periode.

Ria Duiven

Geen opmerkingen:

Een reactie posten